(مهندس فواد اسماعیل پور): خوشبختانه یا متاسفانه با رشد فزاینده جمعیت و استفاده روز افزون از ماشین و وسایل نقلیه٬ باعث تحول و دگرگونی در اوضاع زندگی مردم شده.شهرستان بوکان هم ازاین حرکت باز نمانده و البته با شتاب بیشتری نسبت به شهر های اطراف در حال رشد و توسعه است.افزایش کاربرد وسایل نقلیه٬تغیر نگرش مردم نسبت به مسائل اقتصادی و تجاری٬تنوع رسانه ها و بالا رفتن سطح آگاهی مردم و دگرگونی فرهنگی و ....همه از نشانه های سیر این تحول در بوکان است.به تناسب این رشد و توسعه نیازمند کنترل و برنامه ریزی دقیق و مدیریت جامع بر پایه اصول علمی نوین میباشد.لذا در این نوشتار به بررسی معضل ترافیک ماشینی و انسانی در شهر بوکان پرداخته شده که امیدوارم با توجه و عنایت مسئولین محترم شهرستان و همیاری مردم خردمند مرتفع گردد.

ترافیک در اصطلاح عام به حد اشباع خیابان از وسایل نقلیه و شلوغی پیاده رو ها و گره خوردن تردد در تقاطع های شهر اطلاق میشود و در اصطلاح مهندسی عمران علمی است که به طرح و برنامه ریزی راه ها اعم از خط کشی ٬نصب وسایل راهنمایی ٬ کنترل تردد وسایل نقلیه ٬ آمارگیری از حجم و ظرفیت راه ٬ سطح سرویس و سرعت وسایل نقلیه میپردازد. برای کنترل و برنامه ریزی ترافیک خیابان ها دو برنامه بلند مدت و کوتاه مدت پیش بینی میشود.برنامه های بلند مدت تدابیر و سیاست هایی است که از سوی مسئولین شهر اعمال میشود و در مدت چندین سال به اجرا در آمده و با توجه به پردازش آمار و اطلاعات به دست آمده از وضعیت فعلی و نرخ رشد سالیانه ترافیک برای آینده پیش بینی میشود.برنامه های کوتاه مدت که معمولا کم هزینه تر و با سرعت بیشتری اجرا میشود شامل طرح هایی موقتی که در زمان حال به کار میرود و ممکن است جوابگوی وضعیت آینده نباشد.در اینجا منظور یک طرح کوتاه مدت برای کاهش ترافیک است.و به نکاتی که باعث ایجاد ترافیک شده پرداختیم و راه حل آن هم ارائه شده: ۱ـ پلی که تنها در هوا مانده: تقریبا یک سالی میشود که از احداث پل هوایی خیابان چمران واقع در میدان فرمانداری میگذرد که اقدامی بسیار شایسته و به جا از طرف شهرداری محترم بوکان در سالهای اخیر می باشد اما متاسفانه به ندرت از آن استفاده میشود و بیشتر جلوه دکوری و تزئینی در شهر پیدا کرده است و احتمالا در ۵۰ سال آینده جزو آثار باستانی بوکان خواهد شد.چون یا معمولا نرده های پیاده رو باز است و یا مردم از انتهای نرده ها وارد خیابان میشوند و کسی زحمت بالا رفتن از پله های پل را به خود نمیدهد و این هم باعث ایجاد ترافیک در محدوده میدان فرمانداری می شود.با بستن دائمی نرده ها و گسترش طول آن در خیابان چمران و از سمت دیگر در خیابان انقلاب هم باعث میشود که این پل زیبای شهرمان بلا استفاده نماند و هم بخشی از ترافیک انسانی به خیابان چمران هدایت شود.البته روش های دیگری برای هدایت عابرین پیاده به خیابان های دیگر وجود دارد.مثلا استفاده از فضای سبز یا جلوه های جذب کننده عابرین مثل مغازه های پر طرفدار مانند پارچه فروشی ها ٬لباس فروشی ٬بوتیک ها٬سوپر مارکت و ..... ۲ـکاهش حجم ترافیک از نقاط پر تراکم: چون اکثرا تردد در خیابان اصلی شهر (بین فلکه اسکندری و فرمانداری)٬(از فلکه فرمانداری تا بیمارستان قدیم)صورت می گیرد.و به طور کلی رشد و توسعه شهر در جهت این خیابان صورت گرفته و طی چند سال اخیر شهر بوکان از لحاظ جغرافیایی همواره در جهت طول گسترش یافته است لذا شهرداری میتواند با اتخاذ سیاست ها یی از جمله تنظیم قیمت اراضی و ایجاد شهرک و ساخت و ساز در امتداد عرض و کشیدن چند خیابان فرعی از بلوار کردستان به خیابان ساحلی و وصل شبکه ای خیابان های اصلی به هم و انطقال مناطق تجاری به نقاط دیگر شهر حجم ترافیک را از این محدوده برداشته و به جاهای دیگر منتقل کند که بایستی جزو برنامه های بلند مدت شهرداری گردد. ۳ـاستفاده از نیروهای با تجربه و ماهر برای کنترل ترافیک: متاسفانه در شهرداری بوکان دایره خاصی که مسئولیت کنترل و برنامه ریزی ترافیک را بر عهده گیرد وجود ندارد و این مسئولیت به عهده سازمان تاکسیرانی واگذار شده که فاقد نیروی لازم و متخصص در این زمینه میباشد.اداره راهنمایی و رانندگی هم فقط مسئولیت کنترل وسایل نقلیه را بر عهده داشته که آن هم بایستی با نیروهای متخصص و افسران ماهر و آشنا به امور ترافیک باشد٬در صورتی که اکثرا در چهار راه ها و نقاط پر ترافیک شهر یک سرباز یا افسر وظیفه گماشته میشود که توانایی کنترل ترافیک را ندارند.البته در ساعات اوج ترافیک که بین ساعت ۱۸تا۲۰ است فعالیت این نیروها بیشتر و چشم گیر تر است که باز جای تقدیر دارد. ۴ـ کنترل تقاطع و دور برگردان از لحاظ معادل گردش به چپ: معادل گردش به چپ که بیانگر تاثیر منفی حرکت گردش به چپ در یک تقاطع بر ظرفیت تقاطع می باشد و معادل تعداد اتومبیلی است که می تواند به طور مستقیم حرکت کند در مدت زمانی که یک اتومبیل گردش به چپ میکند.در صورتی که این عدد از مقدار مشخصی بیشتر شود بایستی در آن تقاطع گردش به چپ ممنوع گردد یا دور برگردان خیابان حذف شود.اما در نقاطی از بلوار اصلی شهر دور برگردانهایی وجود داردکه باعث ازدیاد ترافیک در خیابان میشود و باید برداشته شود.گذاشتن دور برگردان با توجه به حجم و ظرفیت راه در طول آن پیش بینی میشود و معمولا در شرایط ایده آل برای خیابان اصلی شهر آن را حذف میکنند و در نقاط کم ترافیک گذاشته میشود.برای چهار راه شهرداری هم بایستی از لحاظ گردش به چپ کنترل و بررسی شود. ۵ـ برداشتن سرعت گیر های خطر ناک و بی مورد: وجود سرعت گیر برای بعضی از تقاطع های خطر ناک و مسیرهای عبوری از کنار مدارس و نقاط عبور عابرین ضروری است اما سرعت گیر های بوکان خود خطری جدی برای ماشین ها محسوب میشود که اکثرا غیر استاندارد و بدون دید کافی و در بعضی جاها غیر ضروری هستند.جنس سرعت گیر باید از پلاستیک فشرده یا پلیمرهای مخصوص باشد و رنگ آن طوری باشد که در شب ودر شرایط برفی هم دیده شودو برای احتیاط چراغ ها و شبرنگ های مخصوصی در جلوی آن تعبیه میشود یا حد اقل ۵۰ متر جلوتر تابلوی اعلام سرعت گیر نصب میشود.اما سرعت گیر های بوکان ضمن نداشتن هیچ کدام از شرایط بالا واقعا غافلگیر کننده هستند و نظیر آن در هیچ جای دنیا پیدا نمیشود.جاهایی که چراغ راهنمایی وجود دارد مانند تقاطع کمربندی اصلا سرعت گیر لازم نیست چون اتومبیل ها در پشت چراغ راهنمایی زمانی را تحت عنوان هدوی تلف میکنند که برابر زمانی است که ماشین را توی دنده اداخته و شروع به حرکت میکند.در واقع هدوی را به عنوان فاصله زمانی بین دو اتومبیل متوالی وقتی جاده اشباع و جریان حرکت یکنواخت است تعریف میکنند.در صورت وجود سرعت گیر این زمان تلف شده بیشتر میشود. ۶ـ زمان بندی چراغ های راهنمایی: چراغ راهنمایی با توجه به ضوابط خاصی در تقاطع قرار داده میشود و زمانبندی آن هم از الگوریتم خاصی پیروی می کندکه با توجه به حد اقل حجم خیابان اصلی و فرعی در دو جهت و حجم پیاده رو برای طول مدت زمانهای سبز ٬ زرد و قرمز بر آورد میشود.که باز هم نیازمند مطالعه دقیق و نظارت مهندسی می باشد.در صورتی که هیچ کدام از چراغ های راهنمایی بوکان از این الگو پیروی نکرده و از اول به صورت تجربی و برآورد سر انگشتی ماشین ها تنظیم شده و اکثرا توسط سرباز یا افسری که در تقاطع گماشته شده دستکاری میشود. ۷ـ استفاده از چراغ راهنمایی با نمایشگر زمانی: چراغ های راهنمایی به کار رفته در تقاطع های بوکان از نوع قدیمی و خارج از رده میباشد و فاقد سیستم کنترل شبکه ای هماهنگ است که این خود باعث به وجود آمدن ترافیک میگردد.چراغ راهنمایی که در یک تقاطع سبز میشود باید طوری تنظیم شود که تا زمان رسیدن ماشین ها به تقاطع بعدی هم سبز گردد و به طور کلی همه چراغ ها هماهنگ کار کنند و دارای نمایشگر زمانی باشند تا رانندگان قبل از سبز شدن چراغ اتومبیل خود را آماده حرکت کنند در نتیجه از زمان هدوی کاسته میشود. ۸ـ تعمیر روسازی خیابانها: متاسفانه روسازی اکثر خیابانهای بوکان کهنه و فرسوده بوده و بتن آسفالتی مورد استفاده برای بازسازی آن هم غیر استاندارد است و بسیار زود خراب و غیر قابل استفاده میگردد.طرح اختلاط بتن آسفالتی مورد استفاده در خیابان ها و جاده ها با هم فرق دارد.درصد و نوع قیر ترکیبی و نوع شن مورد استفاده از لحاظ درشت دانه و ریز دانه بایستی با نظارت و محاسبات دقیق فنی و مهندسی انجام گیرد.در جاهایی که روسازی خیابان از لحاظ اساس و زیر اساس و بستر مشکل دارد بایستی قبل از آسفالت نمودن تعمیر و بازسازی شوند.خوشبختانه چند سال است که کارخانه آسفالت سازی در بوکان تاسیس شده و از این لحاظ کمبودی نداریم و شهرداری محترم در جهت رفع این نقیصه در بوکان بایستی هر چه زود تر اقدام فرماید. ۹ـ ایجاد تفریحگاه و تفر جگاه : یکی از روشهای کاهش ترافیک و جلوگیری از تراکم تردد در مرکز شهر ایجاد پارک ٬تفریحگاه و تفرجگاه در حاشیه شهر و هدایت مردم به این نواحی میباشد.در شهری مثل تهران جایی مثل درکه٬دربند٬فرحزاد و.....وجود دارد که حجم زیادی از ترافیک انسانی در مرکز شهر را جبران میکند.البته در چند ماه اخیر با تدابیری که شهرداری محترم بوکان در فضاسازی منطقه کوسه انجام داده جای تقدیر دارد.و امید آن داریم که در آینده با سرمایه گذاری بیشتر و طرح های دیگر در این منطقه مانند ایجاد رستوران ها و مراکز خرید و وسایل بازی کودکان و تشویق مردم به سرمایه گذاری و ایجاد مغازه در این منطقه هم به کاهش ترافیک در شهر کمک کنند و هم محیطی تفریحی و سالم برای خود و همشهریان بوکانی فراهم نمایند ۱۰ـ نصب تابلوی پارک ممنوع و استقرار پارکبان در حاشیه خیابان ها: متاسفانه به دلیل نبودن فضایی مناسب برای پارک در مرکز شهر اکثرا رانندگان مجبورند اتومبیل خود را در حاشیه خیابان و در مواقعی حتی به صورت دوبله پارک کنند.و عملا خیابان استاد حقیقی و خیابان شهید بهراموند تبدیل به پارکینگ ماشین ها شده و برای ماشین هایی که از این سمت می آیند و در خیابان انقلاب گردش به چپ میکنند مشکل تردد ایجاد میکند.با اختصاص فضایی مناسب مانند زمین های بی مصرف به عنوان پارکینگ عمومی و ممنوع کردن پارک حداقل در یک طرف خیابان و استقرار پارکبان تا حدودی این مشکل هم رفع میشود. ۱۱ـ فرهنگ سازی برای ترافیک: مهمترین نکته در کنترل و جلوگیری از به وجود آمدن ترافیک خود مردم هستند که بایستی با رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی و احساس مسئولیت در برابر همشهریان خود به حل این معضل رو به رشد در شهرمان کمک کنند.اگر من به عنوان یک شهروند این حس مسئولیت را داشته باشم که پل هوایی عابر پیاده یا پیاده رو برای من گذاشته شده و در مواقع غیر ضروری به جای خودروی شخصی از تاکسی یا اتوبوس استفاده کنم .هم مشکل سوخت و صف طولانی پمپ بنزین ها حل میشود و هم از ایجاد ترافیک در شهر جلوگیری میشود.و اداره راهنمایی و رانندگی و شهرداری محترم این شهرستان هم با فرهنگ سازی این مسئله از طریق رسانه ها ٬توزیع بروشور در مدارس ٬پوستر های تبلیغاتی در خیابان ٬برگزاری همایش ها و سمینار ها ٬از طریق تاتر و نمایش و برگزاری مسابقه میتواند مسائل مربوط ترافیک را آموزش دهد.