شهرستان بوكان در چند سال اخير با پشت سر گذاشتن خوي بعد از اروميه دومين شهر پر جمعيت استان شناخته شده است.به دنبال آن نرخ نو سازي و توسعه جغرافيايي شهري رشد چشمگيري داشته است.با افزيش نرخ رشد جمعيت بر تعداد افراد فقير و آسيب پذير جامعه افزوده ميشود واين پيامد ها به تعبير جامعه شناس مشهور ‹اسملسر› ناپيوستگي هاي فرايند توسعه ميباشد. ‹‹هر چه ضربآهنگ نوسازي تند تر باشد اين ناپيوستگي ها و گسستگي ها نيز به همان اندازه جدي تر خواهد بود.اين عدم تناسب موجب پيدايش نابساماني در معناي كلاسيك آن ميشود.چه اين وضع عامل ايجاد ناهماهنگي ميان تجارب زندگي و آن دسته از شبكه هاي هنجاري است كه اين تجربه ها از طريق آن انتظام مي يابد.››(اسملسر: به سوي نظريه اي در نوسازي) دگرگوني هاي ساختي در دوره هاي نوسازي اسا سا بي تناسب اند و يكي از كاركرد هاي آن در فرهنگ معماري و شهر سازي نمود پيدا ميكند. رشد قارچي سازه ها و بي تناسبي ساخت و ساز ها و افزايش جمعيت حاشيه نشين و مشكلات آنان، بيكاري جوانان و ورود بي مهار جمعيت روستايي به شهر براي كسب و پيشه و تامين مايحتاج زندگي از جمله عوامليست كه امروزه در كنار اين توسعه ناهماهنگ شهرمان با آن مواجه هستيم. اين نوشتار ميكوشد بصورت اختصار به بررسي و آسيب شناسي اين عوامل بپردازد.قسمت اول اين مقاله را با سه مورد از مسائل تاثير گذار بر روي فرهنگ شهر نشيني آغاز ميكنم. 1_جمعيت زياد و كمبود امكانات: با توجه به اينكه در بالا هم اشاره كرديم جمعيت بوكان در چند سال اخير رشد چشم گيري داشته است و يكي از دلايل آن ورود غير بومي ها به اين شهرستان ميباشد.كه به دليل زيبا بودن و خوش آب و هوا بودن اين شهر وصميميت و فرهنگ مهمان پذيري مردم آن باعث ترغيب مردم شهر ها و روستاهاي اطراف به سكونت در اين شهر شده كه همانا دگرگوني فرهنگي و تغير اصالت فرهنگي در اثر پذيرش مهاجرت و ورود بيش از اندازه غير بومي در تغير لهجه مردم به سمت شهر هاي جنوبي مشهود است.علي رغم اين مسئله هنوز نيمي از جمعيت بوكان به دلايل مختلف در اين شهر سكونت ندارند و در شهر هاي ديگر پراكنده اند.اين جكعيت يا به دليل تحصيل يا شغل و مسائل اقتصادي و رفاهي مهاجرت كرده اند كه اگر اين جمعيت برگردند ما شهري بالغ بر 400 هزار نفرجمعيت خواهيم داشت و با توجه به اينكه اكثريت آنان متخصص هستند برخي صاحب ثروت، برخي صاحب علم و دانش و برخي نيروي كاري ماهر ما ميتوانيم در عرض چند سال يك كلان شهر بزرگ و توسعه يافته داشته باشيم..بنابر اين دولت بايستي زمينه هايي را براي بازگشت اين نيرو ها فراهم كند و به توسعه فرهنگي و اقتصادي در كنار توسعه جغرافيايي بهاي بيشتري بدهد.ساخت كارخانه ها و كارگاه هاي توليدي،ايجاد امكانات و استفاده از نيروهاي متخصص مي تواند در پيشبرد اين اهداف موثر باشند. كمبود امكانات براي روستاييان : _2 به دليل كمبود امكانات براي روستاييان عزيز مانند امكانات بهداشتي، معيشتي و اقتصادي و از طرفي نزديك بودن روستاهاي اطراف بوكان به شهر باعث ميشود كه اين عزيزان مرتبا به بوكان مراجعه كرده و يا اكثرا در فصولي از سال يا به طور دائمي در آنجا ساكن شوند.كه اين هم به نتايج بدكاركردي منجر ميشود كه همانا تشديد نابرابري فرهنگي، فقر اقتصادي، كمبود امكانات و كمبود مشاغل براي شهري ها و غالب شدن فرهنگ روستايي بر مردم شهر ميشود. به عنوان مثال قرار گرفتن دامپزشكي و مطب هاي دامپزشكي در داخل شهر باعث شده كه روستايان براي معالجه دام هايشان به شهر مراجعه كنند كه اين حيوانات باعث آلودگي و مشكلات بهداشتي و سلب آسايش هم براي روستاييان و هم شهري ها ميشود. با اختصاص امكانات رفاهي و ساختن خانه هاي روستايي با تسهيلات ويژه از سوي وزارت مسكن و شهر سازي و اهميت دادن به روستاييان عزيزمان بايستي از بروز چنين مشكلاتي جلوگيري كرد. 3_اعمال سياست تمركز زدايي و توجه به حاشيه نشينان: در جاهايي مانند ‹كلتپه› و منطقه ‹ قله› و يا ‹علي آباد› كه زمينهاي ناهموار داشته و عملا ساخت و ساز ها روي تپه هاي آن نواحي صورت گرفته و اكثرا خانه هاي كهنه و قديمي و كوچه هاي تنگ و صعب العبور براي ماشين ها ( كه حتي در بعضي موارد به دليل صعب العبور بودن كوچه ها ماشين هاي شهرداري نميتوانند براي جمع آوري زباله آن مناطق اقدام كنند.)اهالي محترم اين مناطق عمدتا فقير هستند و دسترسي آنان به امكانات رفاهي مشكل است و ناچارند براي خريد هاي روزانه و تامين مايحتاج زندگي به مركز شهر رجوع كنند كه هم باعث ترافيك و شلوغ شدن مركز شهر شده و هم آسايش اين عزيزان سلب ميشود.شهرداري با اتخاذ سياست هاي محلي از جمله افزايش تراكم در اين مناطق و ايجاد تسهيلاتي ويژه براي ساختمان سازي و تعويض ساختمان هاي فرسوده اين مناطق يا جلوگيري از گسترش بيشتر حاشيه ها و ايجاد شهرك هاي منظم و اسكان مردم در آن بايستي فكري به حال اين همشهريان عزيز بكند.